โดรนค้นหาวัตถุระเบิดใต้ดิน: รู้จักงานสำรวจแม่เหล็กด้วยโดรน (Drone Magnetic Survey)

โดรนอุตสาหกรรมทุกวันนี้ไม่ได้ทำได้แค่ถ่ายภาพมุมสูงหรือทำแผนที่อีกต่อไป เมื่อติดตั้งเซนเซอร์วัดสนามแม่เหล็ก (Magnetometer) โดรนสามารถช่วยค้นหาสิ่งที่ซ่อนอยู่ใต้ผิวดินได้ ตั้งแต่แหล่งแร่ แนวท่อ ไปจนถึงวัตถุระเบิดที่ยังไม่ทำงาน (Unexploded Ordnance หรือ UXO) ซึ่งเดิมต้องใช้คนเดินสำรวจในพื้นที่เสี่ยง

บทความนี้สรุปแนวทางการวางแผนงานสำรวจแม่เหล็กด้วยโดรน จากคู่มือของ SPH Engineering ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์วางแผนบิน UgCS เพื่อให้เห็นภาพว่างานประเภทนี้ต่างจากการบินทำแผนที่ทั่วไปอย่างไร

Magnetometer ทำงานอย่างไร

เซนเซอร์วัดความเปลี่ยนแปลงของสนามแม่เหล็กโลกที่เกิดจากวัตถุโลหะหรือโครงสร้างใต้ดิน เมื่อโดรนบินเก็บข้อมูลเป็นแนวตารางครอบคลุมพื้นที่ ผลลัพธ์ที่ได้คือแผนที่ที่ชี้ตำแหน่ง "จุดผิดปกติ" (Anomaly) ให้ทีมภาคพื้นเข้าไปตรวจสอบต่ออย่างปลอดภัยและตรงจุด

งานที่ใช้วิธีนี้ในปัจจุบัน ได้แก่

• สำรวจแหล่งแร่ในพื้นที่ห่างไกล

• ค้นหาวัตถุระเบิดตกค้างในพื้นที่ที่เคยมีความขัดแย้ง

• ตามแนวท่อและสาธารณูปโภคใต้ดิน

• งานโบราณคดีใต้พื้นที่ที่มีพืชปกคลุม

งานสำรวจแม่เหล็กต่างจากงานทำแผนที่อย่างไร

งานถ่ายภาพทำแผนที่ (Photogrammetry) มักบินที่ความสูงราว 100 เมตร แต่งานสำรวจแม่เหล็กต้องให้เซนเซอร์อยู่ใกล้พื้นมากที่สุด เพราะสัญญาณจากวัตถุขนาดเล็กจะอ่อนลงอย่างรวดเร็วเมื่อระยะห่างเพิ่มขึ้น

• ความสูง — งานสำรวจแร่มักบินที่ 10–50 เมตร ส่วนงาน UXO เซนเซอร์อาจต้องอยู่สูงจากพื้นไม่เกิน 1 เมตร

• ความเร็ว — เซนเซอร์รุ่นใหม่เก็บข้อมูลได้หลายร้อยครั้งต่อวินาที จึงบินได้เร็วถึงราว 10 ม./วินาที แต่งาน UXO ที่บินต่ำมากมักจำกัดความเร็วไว้ที่ 3–4 ม./วินาที

• ระยะห่างแนวบิน — งาน UXO ละเอียดได้ถึงราว 0.5 เมตร ขณะที่งานสำรวจธรณีระดับภูมิภาคอาจห่างถึง 200 เมตร

ทำไมต้องมีระบบ Terrain Following

การบินต่ำระดับไม่ถึง 1 เมตร ไม่สามารถพึ่งความสูงจากบารอมิเตอร์ได้ เพราะค่าอาจคลาดเคลื่อนได้ถึงประมาณ 5 เมตรภายในเที่ยวบิน 30 นาที งานลักษณะนี้จึงต้องใช้ระบบ True Terrain Following ที่วัดระยะกับพื้นแบบเรียลไทม์ด้วยเรดาร์หรือเลเซอร์ ช่วยรักษาระยะเซนเซอร์กับพื้นให้คงที่แม้ภูมิประเทศจะขึ้นลง

อย่างไรก็ตาม การบินต่ำขนาดนี้ต้องอาศัยนักบินที่มีประสบการณ์ เฝ้าดูเซนเซอร์และสิ่งกีดขวางตลอดเวลา และพร้อมเข้าควบคุมเองทันทีหากจำเป็น

ขั้นตอนวางแผนบินโดยสรุป

1. เตรียมข้อมูลความสูงภูมิประเทศ — ใช้แบบจำลองความสูง (DEM/DTM) ที่ละเอียดพอสำหรับการบินเกาะพื้น ส่วนแบบจำลองพื้นผิว (DSM) ที่รวมต้นไม้และอาคาร ช่วยให้มองเห็นสิ่งกีดขวางก่อนบิน และควรดาวน์โหลดแผนที่เก็บไว้ใช้แบบออฟไลน์หากหน้างานสัญญาณอินเทอร์เน็ตไม่ดี

2. กำหนดขอบเขตพื้นที่ — นำเข้าไฟล์ขอบเขต (เช่น KML) แล้วแบ่งเป็นพื้นที่ย่อยตามความจุแบตเตอรี่ พร้อมวางจุดขึ้นบินและจุดเปลี่ยนแบตให้เดินทางน้อยที่สุด

3. ตั้งค่าหลัก — ความเร็ว ระยะห่างแนวบิน ความสูง และทิศทางแนวบิน โดยทั่วไปแนวบินขนานกับด้านยาวของพื้นที่จะประหยัดเวลาที่สุด เว้นแต่นักธรณีวิทยากำหนดทิศเฉพาะ

4. เพิ่ม Tie Lines — แนวบินตั้งฉากกับแนวหลัก ใช้ตรวจความสม่ำเสมอและปรับระดับข้อมูลภายหลัง

5. ตั้ง Overshoot — ให้โดรนบินเลยขอบพื้นที่แล้วชะลอความเร็วก่อนเลี้ยว ลดการแกว่งของเซนเซอร์ที่อาจทำให้เกิด "จุดผิดปกติปลอม" ในข้อมูล โดยเฉพาะเซนเซอร์แบบแขวนด้วยเชือกหรือสายเคเบิล

6. ตั้งค่าความปลอดภัย — ความสูงบินกลับจุดขึ้นต้องสูงกว่าสิ่งกีดขวางที่สูงที่สุด และเมื่อสัญญาณรีโมตหลุดควรตั้งให้บินกลับจุดขึ้น (Return Home)

7. อัปโหลดเส้นทางเข้าโดรน — แพลตฟอร์มที่รองรับในคู่มือนี้รวมถึงโดรนระดับ Flagship อย่าง DJI Matrice 400

• 

• 

• 

• 

ประเภทเซนเซอร์กับการตั้งค่าที่ต่างกัน

เซนเซอร์แม่เหล็กสำหรับโดรนมีทั้งแบบแขนพับติดตัวโดรน แบบติดขาหรือใต้ลำตัว และแบบแขวนด้วยเชือกหรือสายเคเบิล แบบที่ติดแน่นกับตัวโดรนจะนิ่งกว่าขณะเลี้ยว จึงใช้ Overshoot สั้นได้ ส่วนแบบแขวนแยกสัญญาณรบกวนจากตัวโดรนได้ดี แต่แกว่งง่ายช่วงเลี้ยว จึงต้องใช้ Overshoot ยาวขึ้นและลดความเร็วก่อนเลี้ยวมากขึ้น

สรุป

งานสำรวจแม่เหล็กด้วยโดรนเป็นการผสานกันของเซนเซอร์เฉพาะทาง โดรนระดับอุตสาหกรรม และซอฟต์แวร์วางแผนบินสำหรับงานธรณีฟิสิกส์ ทำให้งานที่เคยยาก อันตราย หรือมีต้นทุนสูง กลายเป็นงานที่ทำได้เป็นประจำ แต่ยังต้องอาศัยความเข้าใจทั้งเซนเซอร์ ภูมิประเทศ และการบิน เพื่อให้ได้ข้อมูลที่แม่นยำและปลอดภัย

สนใจโดรนระดับ Enterprise สำหรับงานสำรวจเฉพาะทาง ปรึกษาทีมไทยสกายวิชั่นได้เลยค่ะ

📞 02-819-1486 / 088-585-2801 / 082-934-3355 | 💬 Line: @thaiskyvision

---

เรียบเรียงจาก: Kristaps Brass, SPH Engineering — "How-to Guide to Planning Drone Magnetic Surveys" (2 กรกฎาคม 2026) https://www.sphengineering.com/news/guide-to-planning-drone-magnetic-surveys